Klasa 4
Dodawanie pisemne
Pamiętamy, aby podpisując składniki, czyli liczby dodawane, umieścić ich cyfry w odpowiednich rzędach tzn. jedności pod jednościami, dziesiątki pod dziesiątkami, setki pod setkami itd. Wygodnie jest również zapisać liczbę o większej ilości cyfr jako pierwszą. Przykładowe dodawanie liczb 248 + 521 zapiszemy:
Pamiętamy o dopisaniu symbolu działania jakie będziemy wykonywać i podkreśleniu dodawanych liczb kreską. Dodawanie zaczynamy od jedności (od prawej strony) 8 + 1 = 9 czyli w rzędzie jedności piszemy 9.
Dalej dodajemy dziesiątki 4 + 2 = 6 zatem
i na koniec dodajemy setki 2 + 5 = 7
Dodając pisemnie liczby z przekroczeniem progu dziesiątkowego postępujemy podobnie pamiętając, że 10 jedności to 1 dziesiątka, 10 dziesiątek to 1 setka itd.
Odejmowanie pisemne liczb naturalnych
Poniżej podany jest przykład obliczania różnicy dwóch trzycyfrowych liczb: 654 i 273. Piszemy drugą liczbę pod pierwszą, a cyfry ustawiamy w kolumnach wyrównując je do prawej; pod drugą liczbą rysujemy linię:
654
- 273
Cyfrą jedności 654 jest 4; cyfrą jedności 273 jest 3
4 - 3 = 1 więc na pozycji jedności pod kreską piszemy 1:
654
- 273
1
Cyfrą dziesiątek 654 jest 5; cyfrą dziesiątek 273 jest 7. Ponieważ 5<7 i wynik wyszedłby ujemny "pożyczamy" 1 z następnej pozycji. Oznacza to, że teraz dodajemy 10, a przy następnej cyfrze odejmiemy 1. Mamy zatem 15 - 7 = 8 piszemy 8 pod kreską na kolejnym od prawej miejscu, a 1 pożyczamy z kolumny setek, co można sobie zanotować na boku:
654
- 273
81
Pozostała kolumna setek: odejmujemy 6 - 2 - 1 (ten 1 to "pożyczka") z trzeciej kolumny otrzymując 3, piszemy 3 w kolumnie setek pod kreską:
- 1
654
- 273
381
otrzymując wynik 654 - 273 = 381.
Mnożenie pisemne przez liczby jednocyfrowe
W tym mnożeniu liczbę, przez którą mnożymy zapisujemy pod cyfrą jedności liczby wielocyfrowej np.
Pamiętamy o zapisaniu znaku działania, które wykonujemy i kresce oddzielającej czynniki od iloczynu. Mnożymy zaczynając od strony prawej czyli od jedności 2 x 4 = 8 w rzędzie jedności wpisujemy 8.
Dalej mnożymy przez 2 cyfrę dziesiątek 2 x 3 = 6 i zapisujemy ten wynik w rzędzie dziesiątek.
Jako ostatnie wykonamy mnożenie cyfry setek przez dwa 2 x 1 = 2 i wpisujemy tą cyfrę do rzędu setek.
Odp. Iloczyn tych liczb wynosi 268.
Dzielenie pisemne
Technika dzielenia przez liczby dwucyfrowe jest taka sama, jak poprzednio. Na początek przykład dzielenia przez całe dziesiątki.
Przykład
Łatwo wykonuje się dzielenie liczb zakończonych zerami.
Dla ułatwienia możesz w obu liczbach skreślić jednakową liczbę zer.
Przykład
Aby obliczyć 5220 : 90, w dzielnej i dzielniku skreślasz zero i obliczasz iloraz 522 : 9
Ponieważ obliczałeś 5220 : 90 = 58
Więc sprawdzając mnożysz
